Sırt ağrısı, günlük yaşamı etkileyen en yaygın kas-iskelet sistemi yakınmalarından biridir. Bazen uzun süre aynı pozisyonda oturduktan sonra ortaya çıkan hafif bir gerginlik şeklinde hissedilirken bazen hareketleri kısıtlayacak kadar belirgin olabilir. Ağrı kürek kemiklerinin arasında, omurganın iki yanında, sırtın orta bölümünde veya bel bölgesine doğru uzanan geniş bir alanda hissedilebilir.
Yazı İçeriği
“Sırtım neden ağrıyor?” sorusunun ise tek bir yanıtı yoktur. Kasların aşırı yüklenmesi ve günlük hareket alışkanlıkları sık karşılaşılan nedenler arasında olsa da disk sorunları, omurgadaki yapısal değişiklikler, inflamatuvar hastalıklar ve daha nadiren farklı tıbbi durumlar da sırt bölgesinde ağrıya yol açabilir.
Özellikle geçmeyen sırt ağrısı, tekrarlayan ağrı veya gece belirginleşen şikâyetlerde yalnızca ağrıyı azaltmaya çalışmak yerine nedenin değerlendirilmesi önemlidir.
Akupunktur da ağrı tedavisinde araştırılan yöntemlerden biridir. Ancak burada önemli bir ayrım yapılmalıdır: Akupunkturla ilgili bilimsel çalışmaların önemli bölümü genel anlamdaki sırt ağrısından çok kronik bel ağrısı üzerinde gerçekleştirilmiştir. Bu nedenle mevcut bilimsel verileri her sırt ağrısı türüne aynı şekilde genellemek doğru değildir.
Sırt Ağrısı Nedir?
Günlük dilde sırt ağrısı oldukça geniş bir bölgeyi tanımlamak için kullanılabilir. Bazı kişiler kürek kemiklerinin arasındaki ağrıyı sırt ağrısı olarak tarif ederken bazı kişiler bel bölgesindeki ağrıyı da aynı ifadeyle tanımlar.
Tıbbi değerlendirmede ağrının tam olarak nerede bulunduğunu belirlemek önemlidir.
Omurganın boynun altında başlayan ve kaburgalarla ilişkili bölümüne torasik omurga adı verilir. Bunun altında ise lumbar yani bel bölgesi bulunur.
Bu nedenle;
- kürek kemikleri arasındaki ağrı,
- sırtın orta bölümündeki ağrı,
- bel bölgesindeki ağrı,
- omurganın yanında hissedilen kas ağrısı
aynı nedenden kaynaklanmayabilir.
Ağrının yeri kadar ne zaman başladığı, hangi hareketlerle arttığı ve başka belirtilerin eşlik edip etmediği de olası neden hakkında önemli bilgiler verir.
Sırt Ağrısı Neden Olur?
Google’da sık araştırılan “sırt ağrısı neden olur?” sorusunun birçok olası yanıtı vardır. Çoğu sırt ağrısı ciddi bir hastalık nedeniyle ortaya çıkmaz. Özellikle kasların, bağların ve omurganın mekanik yüklenmesiyle ilişkili problemler oldukça yaygındır.
ABD Ulusal Artrit ve Kas-İskelet ve Deri Hastalıkları Enstitüsü, sırt ağrısında mekanik ve yapısal problemler, inflamatuvar hastalıklar ve farklı tıbbi durumların rol oynayabileceğini; bazı kişilerde ise kesin bir neden saptanamayabileceğini belirtmektedir.
Bu nedenle sırt ağrısı nedenleri değerlendirilirken yalnızca tek bir yapıya odaklanmak yerine kişinin yaşı, yaşam biçimi, mesleği, fiziksel aktivite düzeyi ve eşlik eden belirtileri birlikte değerlendirilmelidir.
Kas Zorlanması Sırt Ağrısına Neden Olur mu?
Kas ve bağ dokusunun aşırı yüklenmesi sırt ağrısının sık görülen nedenlerindendir.
Ağır bir nesnenin uygunsuz şekilde kaldırılması, ani bir hareket, alışık olunmayan yoğun egzersiz veya tekrarlayan fiziksel yüklenme kaslarda zorlanmaya yol açabilir.
Özellikle ağrı belirli bir hareket sonrasında başlamışsa ve hareketle artıyorsa kas-iskelet sistemi kaynaklı bir neden düşünülebilir.
Uzun süre masa başında çalışan kişilerde de sırt kaslarının sürekli aynı şekilde yük altında kalması rahatsızlık oluşturabilir. Ancak günlük dilde sıklıkla kullanılan “duruş bozukluğu” ifadesini tek başına bütün sırt ağrılarının nedeni olarak görmek doğru değildir.
Ağrı genellikle birden fazla faktörün etkileşimiyle ortaya çıkar.
Uzun Süre Oturmak Sırt Ağrısını Artırabilir mi?
Uzun süre aynı pozisyonda kalmak bazı kişilerde mevcut sırt ağrısını artırabilir.
Özellikle bilgisayar başında uzun saatler çalışan kişiler günün ilerleyen saatlerinde;
- kürek kemikleri arasında gerginlik,
- sırt kaslarında yorgunluk,
- omuz çevresinde sertlik,
- bel ve sırt bölgesinde rahatsızlık
hissedebilir.
Buradaki temel sorun yalnızca oturmak değildir. Saatler boyunca aynı pozisyonda kalmak ve hareket çeşitliliğinin azalması da önemlidir.
Çalışma sırasında belirli aralıklarla ayağa kalkmak, yürümek ve pozisyon değiştirmek bazı kişilerde yakınmaların azalmasına yardımcı olabilir.
Sırtın Ortasında Ağrı Neden Olur?
Orta sırt ağrısı, kaburgaların arka bölümü ile omurganın torasik kısmı çevresinde hissedilen ağrıyı tarif eder.
Kas zorlanmaları bu bölgedeki ağrının yaygın nedenlerinden biri olsa da omurga eklemleri, diskler veya kaburgalarla ilişkili problemler de ağrı oluşturabilir.
Bazı iç organlardan kaynaklanan ağrılar da zaman zaman sırtta hissedilebilir. Bu nedenle özellikle belirgin bir hareket veya kas zorlanmasıyla açıklanamayan, uzun süren ya da başka belirtilerle birlikte ortaya çıkan orta sırt ağrısının değerlendirilmesi gerekir.
Özellikle sırtın ortasına vuran ağrı ifadesi hastalar tarafından farklı bölgeleri tanımlamak için kullanılabileceğinden, ağrının gerçek kaynağı yalnızca tarif üzerinden belirlenemez.
Kürek Kemikleri Arasında Ağrı Neden Olur?
Kürek kemikleri arasındaki bölgede çok sayıda kas ve eklem yapısı bulunur.
Uzun süre masa başında çalışma, alışık olunmayan fiziksel aktivite veya sırt ve omuz çevresi kaslarının aşırı kullanımı bu bölgede rahatsızlığa neden olabilir.
Ancak her kürek kemiği ağrısını kas tutulması olarak değerlendirmek doğru değildir.
Özellikle ağrı;
- travma sonrası başlamışsa,
- gece belirginleşiyorsa,
- sürekli artıyorsa,
- nefes darlığı veya göğüs ağrısıyla birlikteyse,
- açıklanamayan başka belirtiler eşlik ediyorsa
tıbbi değerlendirme gerekir.
Sırt Ağrısı Disk Problemlerinden Kaynaklanabilir mi?
Omurgadaki diskler, omurlar arasında bulunan ve yük dağılımına katkı sağlayan yapılardır. Bu yapılarda yaşla veya farklı nedenlerle değişiklikler meydana gelebilir.
Disk problemleri bazı kişilerde ağrı oluşturabilir ancak görüntüleme yöntemlerinde disk değişikliği görülmesi her zaman ağrının kaynağının bulunduğu anlamına gelmez.
Bu nedenle MR sonucunda görülen her “fıtık” veya dejeneratif değişiklik doğrudan kişinin ağrısının nedeni kabul edilmemelidir.
Görüntüleme bulgularının hastanın şikâyeti ve fizik muayenesiyle birlikte değerlendirilmesi önemlidir.
Stres Sırt Ağrısına Neden Olabilir mi?
Strese bağlı sırt ağrısı ifadesi Google’da sık araştırılan konulardan biridir.
Stres tek başına bütün sırt ağrılarının nedeni değildir. Bununla birlikte kronik ağrı yalnızca kemik, kas veya eklemlerden gelen fiziksel sinyallerden oluşan basit bir süreç değildir.
Uzun süreli ağrı deneyiminde biyolojik, psikolojik ve sosyal faktörler birlikte rol oynayabilir. NINDS, kronik ağrının biyopsikososyal bir deneyim olduğunu; stres, ruh hali ve kişinin çevresel koşullarının ağrı deneyimini etkileyebileceğini belirtmektedir.
Yoğun stres dönemlerinde kas gerginliğinin artması, uyku kalitesinin bozulması ve kişinin ağrıya karşı hassasiyetinin değişmesi mevcut yakınmaların daha belirgin hissedilmesine katkı sağlayabilir.
Ancak sürekli devam eden bir sırt ağrısını yalnızca strese bağlamak da doğru değildir.
Yatınca Artan Sırt Ağrısı Neden Olur?
Yatınca artan sırt ağrısı birçok farklı nedene bağlı olabilir.
Yatak ve uyku pozisyonu bazı kişilerde yakınmaları etkileyebilir. Ancak özellikle istirahatte devam eden veya gece uykudan uyandıran sırt ağrısının değerlendirilmesi önemlidir.
Ağrının belirli bir pozisyonda artması tek başına ciddi bir hastalık olduğu anlamına gelmez. Buna karşılık ağrının sürekli olması, giderek şiddetlenmesi veya ateş ve açıklanamayan kilo kaybı gibi belirtilerle birlikte görülmesi durumunda başka nedenlerin araştırılması gerekir.
Geçmeyen Sırt Ağrısı Ne Anlama Gelir?
Çoğu akut sırt ve bel ağrısı zaman içinde azalabilir. Ancak bazı kişilerde ağrı haftalar veya aylar boyunca devam eder.
Genel olarak üç aydan uzun süren ağrı kronik olarak değerlendirilir.
Geçmeyen sırt ağrısı mutlaka ciddi bir hastalık bulunduğu anlamına gelmez. Kronik ağrı zaman içerisinde sinir sisteminin ağrıyı işleme biçimindeki değişikliklerle de ilişkili olabilir.
Buna rağmen haftalar boyunca devam eden, günlük aktiviteleri kısıtlayan veya giderek artan ağrıda altta yatan nedenin değerlendirilmesi uygun olacaktır.
Sırt Ağrısında Hangi Belirtiler Dikkate Alınmalıdır?
Çoğu sırt ağrısı acil bir durum değildir. Ancak bazı belirtiler daha hızlı tıbbi değerlendirme gerektirir.
Özellikle;
- ciddi bir düşme veya yaralanmadan sonra başlayan ağrı,
- ateş veya genel hastalık hissi,
- açıklanamayan kilo kaybı,
- giderek artan şiddetli ağrı,
- bacaklarda belirgin güçsüzlük veya uyuşma,
- her iki bacakta birden uyuşma veya güç kaybı,
- genital bölge veya makat çevresinde his kaybı,
- idrar veya dışkı kontrolünde yeni gelişen değişiklikler
varsa gecikmeden tıbbi değerlendirme yapılmalıdır.
NHS, özellikle her iki bacakta güçsüzlük veya uyuşma, genital bölge çevresinde his kaybı ve mesane ya da bağırsak kontrolünde değişiklik bulunan sırt ağrılarında acil değerlendirme önermektedir.
Bu gibi durumlarda öncelik ağrıyı azaltmak değil, ciddi bir nörolojik veya yapısal sorunun bulunup bulunmadığını belirlemektir.
Sırt Ağrısı Nasıl Değerlendirilir?
Tıbbi değerlendirme ayrıntılı öykü ve fizik muayeneyle başlar.
Ağrının;
- nerede hissedildiği,
- ne zaman başladığı,
- hareketle değişip değişmediği,
- başka bölgelere yayılıp yayılmadığı,
- uyuşma veya güçsüzlük eşlik edip etmediği,
- travma sonrası başlayıp başlamadığı,
- gece devam edip etmediği
sorgulanabilir.
Kas kuvveti, refleksler, duyu, omurga hareketleri ve kişinin günlük aktiviteleri de değerlendirilebilir.
Her sırt ağrısı veya bel ağrısında doğrudan MR çekilmesi gerekli değildir.
NICE, bel ağrısı ve siyatikte uzmanlık dışı rutin değerlendirme sırasında görüntülemenin otomatik olarak yapılmasını önermemekte; görüntülemenin özellikle sonucu tedavi yönetimini değiştirecek durumlarda değerlendirilmesini önermektedir.
Sırt Ağrısına Ne İyi Gelir?
Sırt ağrısına ne iyi gelir? sorusunun yanıtı ağrının nedenine göre değişir.
Kas kaynaklı kısa süreli bir ağrı ile sinir kökü basısı, inflamatuvar bir hastalık veya kronik bel ağrısı aynı şekilde tedavi edilmez.
Birçok mekanik bel ve sırt probleminde kişinin uzun süre tamamen hareketsiz kalması önerilmez. Günlük aktivitelerin mümkün olduğu ölçüde sürdürülmesi ve uygun hareket programlarının planlanması önemlidir.
NICE, bel ağrısı olan kişilerde kişiye uygun egzersiz programlarının değerlendirilmesini ve mümkün olduğunca normal aktivitelere devam edilmesini önermektedir.
Tedavi planında kişinin durumuna göre;
- egzersiz,
- fizik tedavi ve rehabilitasyon,
- günlük aktivitenin düzenlenmesi,
- hekim tarafından uygun görülen ilaçlar,
- bazı hastalarda psikolojik yaklaşımlar,
- seçilmiş durumlarda girişimsel veya cerrahi yöntemler
değerlendirilebilir.
Geçmeyen Sırt Ağrısında Akupunktur Uygulanabilir mi?
Akupunktur, kronik ağrı tedavisinde üzerinde araştırmalar yapılan tamamlayıcı yöntemlerden biridir.
Ancak burada “sırt ağrısı” ile “bel ağrısı” arasındaki bilimsel kanıt farklılığına dikkat etmek gerekir.
Akupunktur üzerine yapılan kaliteli çalışmaların büyük bölümü kronik bel ağrısı üzerine odaklanmıştır. Kürek kemiği çevresi veya orta sırt ağrısı gibi tüm sırt bölgeleri için aynı düzeyde kanıt bulunduğunu söylemek doğru değildir.
NCCIH, mevcut araştırmaların akupunkturun kronik bel ağrısında bazı kişilerde ağrı ve fonksiyon açısından yarar sağlayabileceğini gösterdiğini belirtmektedir. Bununla birlikte çalışmaların sonuçları karşılaştırma grubuna göre değişmektedir.
Bu nedenle akupunktur bir kişinin bütün sırt problemlerini tedavi eden tek bir yöntem olarak görülmemelidir.
Kronik Bel Ağrısında Akupunktur Hakkında Bilimsel Veriler Ne Söylüyor?
Kronik bel ağrısı, akupunktur konusunda en fazla araştırma yapılan kas-iskelet sistemi sorunlarından biridir.
NCCIH tarafından özetlenen 2020 Cochrane incelemesinde, akupunkturun tedavi uygulanmayan gruplarla karşılaştırıldığında ağrı ve fonksiyon açısından daha iyi sonuçlar gösterebildiği belirtilmektedir. Ancak sahte akupunkturla yapılan karşılaştırmalarda klinik açıdan anlamlı farkların daha sınırlı olduğu bildirilmiştir.
Bu ayrıntı önemlidir.
Bilimsel veriler “akupunktur kesin olarak bel ağrısını geçirir” sonucuna değil, bazı kişilerde ağrı yönetimine katkıda bulunabileceği ancak etkinin büyüklüğü ve mekanizması konusunda belirsizliklerin bulunduğu sonucuna işaret eder.
Klinik Rehberler Akupunktur İçin Ne Söylüyor?
Uluslararası klinik rehberlerin akupunktur konusunda aynı yaklaşımı benimsemediği görülmektedir.
American College of Physicians, kronik bel ağrısında ilaç dışı başlangıç seçenekleri arasında egzersiz, multidisipliner rehabilitasyon ve bazı başka yöntemlerle birlikte akupunkturu da değerlendirmektedir.
Buna karşılık İngiltere NICE rehberi, bel ağrısı ve siyatik yönetiminde akupunkturun rutin olarak sunulmamasını önermektedir.
Bu farklılık, mevcut bilimsel kanıtların nasıl yorumlandığı ve klinik faydanın ne ölçüde anlamlı kabul edildiği konusunda rehberler arasında görüş ayrılığı bulunduğunu gösterir.
Bu nedenle hastaya “akupunktur kesin işe yarar” veya tam tersine “hiçbir etkisi yoktur” şeklinde genelleyici ifadeler kullanmak yerine bilimsel kanıtın sınırlarını açıklamak daha doğru bir yaklaşımdır.
Akupunktur Hangi Sırt Ağrılarında Değerlendirilebilir?
Akupunkturun değerlendirilmesi için öncelikle ağrının olası nedeni araştırılmalıdır.
Bilimsel çalışmalar dikkate alındığında akupunktur özellikle uzun süredir devam eden nonspesifik kronik bel ağrısı bulunan bazı kişilerde, daha geniş bir tedavi planının parçası olarak değerlendirilebilir.
Buna karşılık;
- kırık,
- ciddi travma,
- enfeksiyon,
- ilerleyici nörolojik kayıp,
- omurilik veya sinir basısı şüphesi,
- açıklanamayan ciddi gece ağrısı
gibi durumlarda öncelik uygun tıbbi değerlendirme ve altta yatan hastalığın tedavisidir.
Akupunkturun yapısal bir bozukluğu ortadan kaldırdığı veya sinir basısını mekanik olarak düzelttiği düşünülmemelidir.
Akupunktur Kaç Seansta Etki Gösterir?
Her hasta için geçerli standart bir seans sayısı bulunmaz.
Tedavi planı;
- ağrının nedenine,
- akut veya kronik olmasına,
- ağrının süresine,
- kişinin genel sağlık durumuna,
- eşlik eden hastalıklara,
- uygulamaya verilen yanıta
göre değişebilir.
Bu nedenle “üç seansta geçer” veya “on seansta kesin sonuç alınır” gibi ifadeler bilimsel açıdan doğru değildir.
Uygulama sırasında yalnızca kişinin ağrı puanı değil, uyku, hareket kapasitesi, günlük aktiviteler ve yaşam kalitesindeki değişiklikler de değerlendirilmelidir.
Belirli bir süre sonunda anlamlı klinik fayda görülmüyorsa tedavi yaklaşımının yeniden değerlendirilmesi gerekir.
Akupunkturun Yan Etkileri Var mıdır?
Akupunktur uygun şekilde uygulandığında genel olarak düşük komplikasyon oranına sahip bir yöntem olarak kabul edilir. Bununla birlikte tamamen risksiz değildir.
Uygulama bölgesinde kısa süreli;
- hassasiyet,
- küçük morluklar,
- hafif kanama
görülebilir.
NCCIH, uygun olmayan uygulama veya steril olmayan iğnelerin enfeksiyon ve organ yaralanması gibi ciddi komplikasyonlara yol açabileceğini belirtmektedir.
Özellikle göğüs kafesine yakın sırt bölgelerinde anatomik yapıların bilinmesi önemlidir. Bu nedenle uygulamanın eğitimli ve yetkin bir sağlık profesyoneli tarafından yapılması gerekir.
Sırt Ağrısında Akupunktur Tek Başına Yeterli midir?
Çoğu kronik sırt ve bel ağrısında tedaviyi tek bir yönteme indirgemek uygun değildir.
Akupunktur tercih edilen hastalarda bile egzersiz, günlük aktivitenin düzenlenmesi, uyku, iş koşulları ve gerektiğinde fizik tedavi gibi diğer faktörler göz ardı edilmemelidir.
Özellikle kronik ağrıda amaç yalnızca ağrı şiddetini azaltmak değildir. Kişinin yeniden hareket edebilmesi, günlük aktivitelerini sürdürebilmesi ve ağrı nedeniyle hayatını giderek daha fazla kısıtlamasının önüne geçilmesi de önemlidir.
Sırt Ağrısı İçin Hangi Bölüme Gidilir?
Sırt ağrısı için hangi bölüme gidilir? sorusunun yanıtı kişinin şikâyetine göre değişebilir.
İlk değerlendirme aile hekimi, dahiliye veya fiziksel tıp ve rehabilitasyon hekimi tarafından yapılabilir. Travma veya belirgin yapısal problem şüphesinde ortopedi, nörolojik bulgularda nöroloji veya beyin ve sinir cerrahisi değerlendirmesi gerekebilir.
Ağrının nedeni belirlendikten sonra uygun tedavi planı oluşturulur.
Akupunkturun uygulanıp uygulanmayacağına da yalnızca ağrının bulunduğu yere göre değil, tanı ve hastanın genel sağlık durumu göz önünde bulundurularak karar verilmelidir.
Sırt Ağrısı Tekrarlıyorsa Ne Yapılmalıdır?
Tekrarlayan sırt ağrısı durumunda yalnızca her ağrı döneminde geçici rahatlama sağlayan yöntemlere yönelmek yerine ağrının ortaya çıkmasına katkıda bulunan faktörlerin araştırılması daha yararlıdır.
İş ortamı, fiziksel aktivite düzeyi, kas kuvveti, uyku düzeni ve uzun süre hareketsiz kalma gibi faktörler kişiden kişiye farklı önem taşıyabilir.
Kronik ağrıda tedavi planının kişiselleştirilmesi bu nedenle önemlidir.
Ağrı tekrar tekrar ortaya çıkıyorsa veya günlük yaşamı belirgin şekilde etkiliyorsa hekim değerlendirmesi yapılması uygun olacaktır.
Sırt ağrısı hakkında sık sorulanlar
- Sırt ağrısı kendiliğinden geçer mi?
Kas-iskelet sistemi kaynaklı birçok akut sırt ağrısı zaman içerisinde azalabilir. Ancak birkaç hafta içinde düzelmeyen, sık tekrarlayan veya giderek artan ağrıların değerlendirilmesi gerekir. NHS de birkaç hafta içinde düzelmeyen veya günlük yaşamı etkileyen sırt ağrısında tıbbi değerlendirme önermektedir.
- Geçmeyen sırt ağrısı ciddi bir hastalık belirtisi midir?
Her zaman değildir. Kronik kas-iskelet sistemi ağrıları ciddi bir hastalık olmadan da uzun süre devam edebilir. Buna karşılık ateş, açıklanamayan kilo kaybı, travma, gece giderek artan ağrı veya nörolojik belirtiler varsa başka nedenlerin araştırılması gerekir.
- Sırt ağrısına akupunktur iyi gelir mi?
Bu soruya bütün sırt ağrıları için tek bir yanıt verilemez. Bilimsel araştırmalar özellikle kronik bel ağrısında akupunktur üzerine yoğunlaşmıştır ve bazı çalışmalarda ağrı ile fonksiyonda yarar bildirilmiştir. Ancak klinik rehberler arasında farklı öneriler bulunmaktadır.
- Sırt ağrısında sürekli yatmak doğru mudur?
Genellikle hayır. Ciddi bir hastalık veya yaralanma bulunmadığı durumlarda uzun süre yatak istirahati önerilmez. Normal aktivitelere mümkün olduğu ölçüde devam etmek ve uygun hareket programına dönmek çoğu mekanik bel ağrısı yaklaşımının temel parçalarındandır.
- Akupunktur fıtığı ortadan kaldırır mı?
Akupunkturun disk fıtığını anatomik olarak ortadan kaldırdığı veya omurgadaki yapısal değişiklikleri düzelttiği gösterilmiş değildir. Uygun hastalarda amaç ağrı yönetimine katkı sağlamaktır. Disk veya sinir basısıyla ilişkili bir problem şüphesinde öncelikle klinik değerlendirme yapılmalıdır.
Sırt Ağrısında Doğru Yaklaşım Neden Önemlidir?
Sırt ağrısı tek bir hastalığın adı değildir. Basit bir kas zorlanmasından kronik bel ağrısına, disk problemlerinden daha seyrek görülen inflamatuvar veya sistemik hastalıklara kadar birçok farklı durum aynı bölgede ağrı oluşturabilir.
Bu nedenle geçmeyen sırt ağrısında yalnızca ağrının azaltılmasına değil, ağrının olası nedeninin anlaşılmasına odaklanmak gerekir.
Akupunkturla ilgili mevcut bilimsel veriler özellikle kronik bel ağrısı bulunan bazı hastalarda ağrı ve fonksiyon açısından fayda olabileceğini düşündürmektedir. Bununla birlikte bilimsel çalışmaların sonuçları tamamen aynı değildir ve uluslararası klinik rehberler de uygulamanın yeri konusunda farklı öneriler sunmaktadır.
Bu nedenle akupunktur, her sırt ağrısında uygulanacak standart veya tek başına yeterli bir yöntem olarak değil; doğru hasta seçimi yapıldıktan sonra diğer tıbbi ve rehabilitatif yaklaşımlarla birlikte değerlendirilebilecek bir seçenek olarak ele alınmalıdır.
Uzun süredir devam eden, tekrar eden veya günlük yaşamı etkileyen sırt ağrısında en önemli adım, belirtileri geçici olarak bastırmadan önce ağrının kaynağını doğru şekilde değerlendirmektir.
